Jack Sparrow da Türk çıktı!

Karayip Korsanları serisinin başrol oyuncusu Johnny Depp'in canlandırdığı Jack Sparrow karakterinin, Türk korsan Yusuf Reis'ten ilham alınarak canlandırıldığını biliyor muydunuz?

Tarih 16.12.2020, 14:03 16.12.2020, 16:00 Emre
Jack Sparrow da Türk çıktı!

İlki 2003 yılında seyirciyle buluşan Karayip Korsanları'nın, iyi gişe yapması üzerine peş peşe yenilerinin çekildiğini biliyorsunuz. O kadar ki, şimdilerde filmin beşincisi bekleniyor. Filmin başarısının ardında Johnny Deep'in canlandırdığı çılgın kaptan Jack Sparrow karakterinin olduğuna ne şüphe!

Senaristlerin ve korsanlık tarihi danışmanı Stuart Beattie'nin, Kaptan Hector Barborssa karakterini yazarken Avrupa'da Barbarossa (Kızıl Sakal) lakabıyla meşhur Oruç Reis ve kardeşi Barbaros Hayreddin Paşa'yı göz önünde tuttuklarını tahmin etmişsinizdir. Peki Jack Sparrow'a John Ward, nam-ı diğer Yusuf Reis adlı Türk korsanının ilham verdiğini biliyor muydunuz? Cevabınız 'Hayır'sa acayip bir korsan hikayesine yelken açmak üzeresiniz, haberiniz olsun!

JOHN WARD'DAN YUSUF REİS'E
İspanyolların Yahudi ve Müslümanları sürdükleri, Fransız Katolikler'in Protestanlar'ı katlettikleri, İngiliz Protestanlar'ın İrlandalılar'a soykırım uyguladıkları ve yeni kıta Amerika'da beyazların yerli ırklara üstünlük kurdukları Rönesans devrinin sonlarındayız. Çoğu Avrupa devleti gibi İngiltere de, Osmanlı İmparatorluğu ile sıkı ticari münasebetler kurmuştur. Derin Tarih dergisinden Hasan Bulut'un araştırmasına göre, İngiltere, Kıbrıs ve İzmir gibi limanlardan pamuk, ipek ve yün alıyor; Manchester, Wiltshire, Gloucester, Essex ve Suffolk gibi sanayi merkezlerinde işleyerek sömürgelerine ihraç ediyordu. Denizaşırı ticari faaliyetlerinin dörtte birini oluşturan Osmanlı toprakları ile İngiltere arasında gemiler gidip geliyordu.

Kuzey Afrika’da yerleşmiş olan ( ve serinin üçüncü filmindeki Türkçe konuşan korsanlara çok da benzemeyen) Türk korsanlar, Akdeniz’de dolaşan bu Avrupalı gemileri basıyor, mallarına el koyuyor ve mürettabatını esir alıyorlardı. Ekseriyetini denizci, gemi aşçısı, miço, tacir, balıkçı ve askerlerin oluşturduğu bu Hıristiyan esirleri çeşitli sebeplerle gruplar halinde Müslüman oluyor ve Türk korsanlara katılıyorlardı. Hatta kral II. Charles, kaptan Hamilton’u esir düşen bazı İngilizleri fidye ödeyerek kurtarması için Kuzey Afrika’ya göndermiş, fakat kaptan, esirlerin istemediği için İngiltere’ye eli boş dönmek zorunda kalmıştı. Avrupa’daki Hıristiyan korsanlar da Akdeniz’e gelerek buraların hakimi Türklere katılıyor ve dindaşlarına korku salıyorlardı.

Akdeniz korsanların çekişmeleriyle çalkalanadursun, güneydoğu İngiltere’nin sahil şehri Faversham’da bir müstakbel korsan, John Ward gelir dünyaya. Gençliğini balıkçılık yaparak geçiren Ward, 1558’de İspanyolların İngiltere’yi işgale kalkışması üzerine kraliçenin izniyle korsanlığa başlar. İlginç de bir lakabı vardır; Kaptan Jack Birdy, yani kuş Jack. Bu isimle yıllarca korsanlık yapar. 1602’de Katolik rehinelerle dolu Danimarkalı bir gemiyi yağmaladığı için Karayipler'de hapse atılır. 1603’te tahta çıkan I. James İspanya ile barış ilan edince ordudan ayrılan John, adamlarıyla limandan çaldığı küçük bir gemiyle büyük bir Fransız gemisini ele geçirir. Ona da tıpkı kendisininki gibi ironik bir isim takamadan duramayacaktır. “Little John” adını koyar gemisine, yani “Küçük John”

Adamları tarafından kaptan seçilen John, baskı altında olduğu memleketini terk ederek, Küçük John’la Katolik gemilerini yağmalamak üzere Akdeniz’e açılır. Burada Osman Dayı adında, kendisi gibi aslen İngiliz olan başka bir korsanla tanışır. Bir süre sonra da mürettebatıyla beraber Müslüman olur. Yusuf adını alan John, başındaki şapkayı çıkarır ve yerine filmdeki gibi olmasa da – Müslüman alameti olan sarık sarar. Korsanımızın samimi bir Müslüman olduğunu ve evvelden bağımlısı olduğu şarabı artık içmediğini, kendisini Tunus’ta ziyaret eden İskoç seyyah William Lithgow’un hatıralarından öğreniyoruz.

Lithgow’un anlattığına göre bu ziyarette Yusuf Reis’le arasında şöyle bir diyalog geçmiştir:

  • Görüyorsun dostum. Küçük bir kuşun aşkıyla büyüdüm.
  • Hadi canım! Adı ne? Onu haberdar etmeli miyim sizce?
  • Hayır, seni sandal faresi! Minnacık, küçücük bir kuş bu.
  • Küçük bir kuş? Kaptan Jack, bir serçeden mi bahsediyorsunuz yoksa?

Tam burada serçenin İngilizcesinin ‘sparrow’ olduğunu hatırlatmamız gerek. Büyük ihtimalle senaristler konuşmanın devamını okumamışlar; zira Yusuf Reis, Lithgow’a çocukken serçeleri değil, civcivleri çok sevdiğinden bahsetmektedir. Aksi takdirde filmdeki adı Jack Sparrow değil, Jack Chick olmalıydı.

DÜNYAYA KORKU SALAN KORSAN
1606 yılında Tunus’a yerleşen Yusuf Reis, kendisinden evvel Hızır Reis’in nam-ı diğer Barbaros Hayreddin Paşa’nın yaptığı gibi Tunus beyi Kara Osman’ın himayesinde korsanlığa başlar. Sadece üç yıl içinde Türkler ve İngilizler'den oluşan adamlarının sayısı 500’ü geçer. Aralarında Kaptan Samson, Anthony Johnson, Yarmouth Piskoposu Richard ve Southamptonlu James Procter gibi meşhurlar da vardır.

Yusuf Reis Avrupa limanlarına akınlar yapar ve ele geçirdiği ganimetlerle çok zenginleşir, hatta bir seferinde Reinera e Soderina adında iki milyondan fazla Düka altını taşıyan Venedikliler'e ait bir gemiyi ele geçirir. Tunus’ta kendisine mermerden ve kaymak taşından muhteşem bir saray inşa ettirir. Kendisi gibi sonradan Müslüman olan Jessimina adında Sicilyalı bir hanımla evlense de, İngiltere’de kalan karısına para göndermeye devam ettiğini biliyoruz.

SPARROW'UN BAŞLIĞINDAN SARKAN AY YILDIZ
Jack Sparrow'un başlığından sarkan ay-yıldız işlemeli aksesuarın yapımcılar tarafından kaptanın Osmanlı vatandaşı bir Türk ve Müslüman oluşuna atfen kullanıldığı tahmin ediliyor.

Neredeyse Orta Akdeniz’in tek hakimi haline gelen Yusuf Reis’in gücü öyle bir seviyeye ulaşmıştır ki, eski kralı I. James kendisine geri dönmesi için 30 bin altın kron teklif eder. Cevabı ‘Hayır’ olur. Nâmı artık terk ettiği memleketinde de duyulmuştur ve adına şu tarza şarkılar yazılmaktadır:

Danseker ile Kaptan Ward’ı...
Ve her gün başlarından geçen gurur verici meceraları...
Tüm dünyada...
Duymayan kalmadı…

Osmanlı İmparatorluğu’ndan oldukça uzak bulunmasına rağmen John gibi binlerce İngiliz'in Müslüman olması ve korsanlık yaparak kendi ülkelerinin ticaretini baltalaması İngiltere’de bir korku havası yaratmıştır. İnsanları İslamiyet'ten soğutmak için o zamanın gazetesi demek olan tiyatro sahnelerinde Müslüman olanları Tanrı’nın cezalandırdığı, Türkleri vahşi ve şeytanî varlıklar gibi gösteren oyunlar tertip edilmeye başlandı.

Müslüman olduktan sonra zenginleşip meşhur olan, bu yüzden birçok Hıristiyan'a kötü (!) örnek teşkil eden John Ward da bu oyunlardan nasibini alacaktı. 1612 yılında Robert Daborne tarafından "Türk olan bir Hıristiyan" veya iki meşhur korsanın, Ward ile Danisker’in Tirajik Hayatları ve Ölümleri adlı bir oyun sahnelendi. Oyunda Ward, ruhunu Türkler'e satıp Müslüman oluyor ve tehditlere rağmen eski dinine dönmüyordu. Ancak perde kapanırken cezasını buluyor, paramparça edilip denize atılıyordu. Londra’da bu oyun sahnelenirken, gerçek John, yani Yusuf Reis Akdeniz’de akınlarına devam ediyordu.

70 YAŞINDA VEBADAN ÖLDÜ
Yusuf Reis 1622 yılında Tunus’ta vebadan öldü. 70 yaşındaydı. Günümüzde memleketi İngiltere’de kimileri onu hain bir korsan olarak görürken, özellikle Müslüman İngilizler'in gözünde Türkler'e korsanlığı öğreten, alçakgönüllü, korkusuz ve büyük İngiliz denizcidir Yusuf Reis.

Yorumlar (0)
15
açık
Günün Anketi Tümü
En Çok Sevdiğiniz Renk Hangisi?
Namaz Vakti 27 Şubat 2024
İmsak 06:11
Güneş 07:36
Öğle 13:22
İkindi 16:26
Akşam 18:58
Yatsı 20:17
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 27 72
2. Fenerbahçe 27 70
3. Trabzonspor 27 46
4. Beşiktaş 27 46
5. Kasımpasa 27 39
6. Sivasspor 27 37
7. Başakşehir 27 36
8. Rizespor 27 36
9. Antalyaspor 27 35
10. Kayserispor 27 35
11. Samsunspor 27 33
12. A.Demirspor 27 32
13. Alanyaspor 27 30
14. Karagümrük 27 29
15. Ankaragücü 27 29
16. Hatayspor 27 29
17. Konyaspor 27 28
18. Gaziantep FK 27 28
19. Pendikspor 27 26
20. İstanbulspor 27 12
Takımlar O P
1. Eyüpspor 24 58
2. Göztepe 24 49
3. Kocaelispor 24 44
4. Bodrumspor 24 42
5. Sakaryaspor 24 40
6. Boluspor 24 39
7. Bandırmaspor 24 39
8. Ahlatçı Çorum FK 24 38
9. Gençlerbirliği 24 33
10. Erzurumspor 24 30
11. Keçiörengücü 24 30
12. Manisa FK 24 28
13. Ümraniye 24 27
14. Şanlıurfaspor 24 23
15. Tuzlaspor 24 23
16. Adanaspor 24 23
17. Altay 24 15
18. Giresunspor 24 7
Takımlar O P
1. Liverpool 26 60
2. M.City 26 59
3. Arsenal 26 58
4. Aston Villa 26 52
5. Tottenham 25 47
6. M. United 26 44
7. Brighton 26 39
8. West Ham United 26 39
9. Wolves 26 38
10. Newcastle 26 37
11. Chelsea 25 35
12. Fulham 26 32
13. Crystal Palace 26 28
14. Bournemouth 25 28
15. Everton 26 25
16. Brentford 26 25
17. Nottingham Forest 26 24
18. Luton Town 25 20
19. Burnley 26 13
20. Sheffield United 26 13
Takımlar O P
1. Real Madrid 26 65
2. Girona 26 59
3. Barcelona 26 57
4. Atletico Madrid 26 52
5. Athletic Bilbao 26 49
6. Real Betis 26 42
7. Real Sociedad 26 40
8. Las Palmas 26 36
9. Valencia 25 36
10. Getafe 26 34
11. Osasuna 26 33
12. Deportivo Alaves 26 29
13. Villarreal 26 29
14. Rayo Vallecano 26 25
15. Sevilla 26 24
16. Mallorca 26 24
17. Celta Vigo 26 21
18. Cadiz 26 18
19. Granada 25 14
20. Almeria 26 9